تاریخ بلعمی: تکمله و ترجمه تاریخ طبری - جلد 1
تاریخ بلعمی را به لحاظ موضوع میتوان به دو بخش کلی تقسیم کرد: بخش اول که با آغاز آفرینش عالَم شروع میشود و با داستان خلقت آدم، سرگذشت سلسلۀ پادشاهان در ایران و روم ، زندگی پیامبران الهی و آغاز مسیحیت ادامه مییابد و با پادشاهی یزدگرد شهریار پایان میپذیرد.
این کتاب هم از نظر تاریخی و هم از نظر ادبی ارزشی ویژه دارد. به لحاظ تاریخی بخش اول این کتاب از منابع مهم تاریخ اساطیری ایران به شمار میآید.
از نظر ارزش ادبی، محمدتقی بهار معتقد است که ترجمۀ تاریخ و تفسیر طبری مهمترین آثاری است که در زمینۀ تحول و پیشرفت نثر فارسی در دولت سامانیان نوشته شده است.
این کتاب یکی از نخستین کتابهای مفصل بازماندۀ فارسی است و به همین سبب، از منابع اصلی مطالعه و پژوهش در تاریخ زبان فارسی نیز محسوب میشود. اهمیت نثر این کتاب تا بدانجا ست که در تقسیمبندی دورههای نثر فارسی، گاه به نثر دورۀ سامانی نثر بلعمی میگویند.
ویژگیهای بارز نثر بلعمی عبارتاند از سادگی و روانی، تفصیل و اطناب در ذکر وقایع، کوتاه بودن جملهها، استفاده نکردن از سجع و موازنه، به کار بردن نوادر لغات و ترکیبات کهن، آوردن مترادفات، جمع بستن کلمات عربی با نشانههای جمع فارسی مانند ندیمان، اسیران و ...